نوشیدنیهای موسوم به «انرژیزا» بهعنوان راهی برای تقویت ذهن و بدن ازطریق بهبود تمرکز و هوشیاری تبلیغ میشوند و برندهای این نوشیدنیها مانند ردبول و مانستر همچنان فروش بسیار بالایی دارند.
با اینکه این نوشیدنیهای سرشار از کافئین و قند بسیار محبوب هستند، اما اثر انرژیبخش موقت آنها، ارزش ادعاهای مطرحشده دربارهٔ فوایدشان را ندارد. در واقع، اگر احتیاط نشود، این نوشیدنیها حتی میتوانند خطرات جدی برای سلامتی ایجاد کنند. بنابراین پیش از مصرف این نوشیدنیها باید نکاتی را بدانید.
مزایا و معایب نوشیدنیهای انرژیزا
نمیتوان انکار کرد که نوشیدن یک نوشیدنی سرشار از کافئین باعث افزایش ناگهانی انرژی و تمرکز میشود. بنابراین، اگر برای یک امتحان سخت مطالعه میکنید، تا دیروقت مشغول کار هستید یا به دنبال بهبود عملکرد ورزشی خود هستید، مصرف یک نوشیدنی انرژیزا ممکن است انتخابی بدیهی به نظر برسد. اما آیا واقعاً میدانید چه چیزی مینوشید؟
نوشیدنیهای انرژیزا علاوه بر مقادیر زیاد کافئین، حاوی ترکیبی قوی از مواد دیگری مانند تورین (یک اسید آمینه) و عصارههای گیاهی مانند جینسینگ و گوارانا نیز هستند.
این مواد بهتنهایی ممکن است فوایدی برای سلامتی داشته باشند، مانند حمایت از سلامت مغز و قلب، بهبود انرژی و تمرکز و خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی. اما وقتی با کافئین اضافی و قندهای افزودهشده در یک نوشیدنی انرژیزا ترکیب میشوند، میتوانند زمینهساز فاجعه باشند.
خطرات نوشیدنیهای انرژیزا
نوشیدنیهای انرژیزا چقدر مضر هستند؟
مصرف گاهبهگاه نوشیدنیهای انرژیزا در افراد سالم احتمالاً مضر نیست، اما مصرف منظم آن بهویژه برای افراد دارای بیماریهای زمینهای میتواند برای سلامتی خطرساز باشد.
عوارض جانبی نوشیدنیهای انرژیزا بسیارند.
ترکیب کافئین و قندهای افزودهشده در نوشیدنیهای انرژیزا با کاهش حساسیت به انسولین و افزایش قند خون مرتبط است، بنابراین ممکن است انتخاب هوشمندانهای برای افراد مبتلا به دیابت نباشند.
نوشیدن یک نوشیدنی انرژیزا ممکن است فرد را در معرض خطرات زیر قرار دهد:
- اضطراب
- افسردگی
- اسهال
- توهم
- سردرد
- نوسانات خلقی
- تهوع
- ضربان قلب سریع (تاکیکاردی)
- سکتهٔ مغزی
- پوسیدگی دندان
- افزایش وزن
نوشیدنیهای انرژیزا، سکتهٔ مغزی و مشکلات قلبی
مصرف نوشیدنیهای انرژیزا میتواند باعث سکتهٔ مغزی شود. سکتهٔ مغزی مانند حملهٔ قلبی است اما در مغز رخ میدهد. اختلالی که میتواند پس از نوشیدن یک نوشیدنی انرژیزا باعث سکتهٔ مغزی شود، سندرم انقباض عروق مغزی برگشتپذیر (RCVS) نام دارد. این اسپاسم ناگهانی رگهای خونی در مغز میتواند جریان خون آن را محدود کرده یا باعث خونریزی مغزی شود.
احساس بیقراری یا اضطراب پس از مصرف کافئین بهتنهایی غیرمعمول نیست. اما وقتی مقادیر بیش از حد مصرف و این مقدار با اثر محرک مواد اضافی مانند گوارانا ترکیب شود، میتواند اثرات روانی و عصبی را تشدید کند. همچنین ممکن است اثرات قلبی-عروقی مانند افزایش ضربان قلب و فشار خون داشته باشد و حتی به سکتهٔ مغزی منجر شود.
فشار خون بالا عامل اصلی خطر سکتهٔ مغزی است.
سایر ملاحظات سلامتی
علاوه بر خطرات متعدد جسمی و روانی، نکات مهم دیگری نیز وجود دارد که باید پیش از مصرف یک نوشیدنی انرژیزا در نظر گرفت.
مخلوطکردن الکل با نوشیدنی انرژیزا اقدام بسیار نادرستی است. ترکیب الکل و نوشیدنی انرژیزا بسیار فریبنده است، زیرا اثرات محرک آن علائم مستی را پنهان کرده و فرد را از میزان مستی واقعیاش بیخبر نگه میدارد.
احتمال افراط در مصرف الکل، در افرادی که آن را با نوشیدنیهای انرژیزا ترکیب میکنند، چهار برابر بیشتر از کسانی است که تنها الکل مینوشند. همچنین، این افراد بیشتر در معرض ارتکاب رفتارهای پرخطری همچون رابطهٔ جنسی محافظتنشده، رانندگی در حالت مستی یا قرارگرفتن در موقعیتهای منجر به آسیبدیدگی هستند.
کافئین اثر ادرارآور دارد که میتواند خطر کمآبی را افزایش دهد. این موضوع اهمیت مصرف آب کافی و سایر مایعات بدون کافئین را برای هیدراتهماندن دوچندان میکند.
از آنجا که این نوشیدنیها طعم خوبی دارند، معمولاً مانند نوشابه بهسرعت مصرف میشوند، نه مانند یک فنجان قهوه که بهآرامی نوشیده میشود و این امر اثرات نوشیدنی را تشدید میکند.
اگر از داروهای ضدافسردگی یا ضداضطراب یا رقیقکنندهٔ خون استفاده میشود، محرکهای موجود در یک نوشیدنی انرژیزا میتوانند اثرات آن داروها را تشدید یا تضعیف کنند.
چه کسانی باید بهطور کامل از نوشیدنیهای انرژیزا خودداری کنند؟
گروههای زیر به دلیل خطرات احتمالی باید بهطور کامل از نوشیدنیهای انرژیزا پرهیز کنند:
- کودکان و نوجوانان
- زنان باردار
- افراد دارای بیماریهای زمینهای (مانند بیماری قلبی یا کلیوی)
- هرکسی که بهطور منظم برای درمان بیماریها دارو مصرف میکند
جایگزینهای سالم برای نوشیدنیهای انرژیزا
برخی از برندهای نوشیدنی انرژیزا گزینههای سالمتری را تبلیغ میکنند که بدون قند یا کمقند و کمکالری هستند و ممکن است حاوی برخی ویتامینها و مواد معدنی باشند. اما این همچنان به معنای مفیدبودن آنها برای سلامتی نیست.
هیچ راهی برای دانستن درستی یا نادرستی این ادعا وجود ندارد. شاید قند یا کافئین کمتری داشته باشند، اما احتمالاً هنوز حاوی مقادیر زیادی مواد افزودنی و محرکهای دیگر هستند که بههیچوجه برای سلامتی مفید نیستند.
انرژی موقتیای که از یک نوشیدنی انرژیزا به دست میآید، کوتاهمدت است و در نهایت احساس ناخوشایندی به جا خواهد گذاشت. بنابراین، اگر دچار افت انرژی هستید یا میخواهید روز خود را پرانرژی شروع کنید، به جای رویآوردن به یک نوشیدنی انرژیزا برای یک راهحل سریع، این جایگزینهای ایمنتر را در نظر بگیرید:
- قهوه: قهوه در حد اعتدال، منبع قوی آنتیاکسیدانهاست و حتی ممکن است خطر زوال شناختی و سرطان و بیماری کبد را کاهش دهد.
- چای سیاه: مطالعات متعدد نشان میدهند که نوشیدن چای برای سلامتی عالی است و گزینههای زیادی برای انتخاب وجود دارد. برای افزایش انرژی، چای سیاه احتمالاً بهترین انتخاب است. با حدود ۴۵ میلیگرم کافئین، بیشترین میزان کافئین را در میان انواع چای و حدود نیمی از کافئین یک فنجان قهوه را دارد.
- چای سبز: بهعنوان یک گزینهٔ عالی، تحقیقات نشان داده است که چای سبز ممکن است به مبارزه با سرطان و کاهش خطر بیماری قلبی، کاهش فشار خون و کلسترول و کمک به کاهش وزن نیز کمک کند.
- آب نارگیل: این گزینه سرشار از مواد معدنی، آنتیاکسیدانها و الکترولیتهاست که آن را به راهی عالی برای افزایش انرژی پس از تمرین ورزشی تبدیل میکند.
- کامبوچا: این چای سیاه تخمیرشده دارای پروبیوتیک است که میتواند به هضم غذا کمک کند.
- نوشیدنیهای ورزشی: این نوشیدنیها ممکن است قند و کالری بالایی داشته باشند، اما نوشیدنیهای ورزشی برای جایگزینی الکترولیتها نیز مفیدند؛ کاری که سایر نوشیدنیهای انرژیزا نمیتوانند انجام دهند. البته مهم است که در مصرف آنها زیادهروی نشود. بیشتر مردم نیازی به نوشیدن منظم آنها ندارند.
راههای طبیعی برای پرانرژیماندن
البته راههای طبیعی نیز برای بالانگهداشتن سطح انرژی وجود دارد:
- نوشیدن آب کافی: اطمینان از نوشیدن آب کافی در طول روز به جلوگیری از کمآبی که موجب تحلیل انرژی میشود کمک میکند.
- خواب: خواب کافی و باکیفیت اهمیت بسیاری دارد، زیرا فردی که بهخوبی استراحت کرده باشد، برای حفظ بیداری و هوشیاری به کافئین کمتری نیاز پیدا میکند.
- تغذیهٔ مناسب: خوردن وعدههای غذایی متعادل که شامل پروتئینهای کمچرب، میوهها، سبزیجات و غلات کامل باشد، به کنترل سطح قند خون کمک میکند و باعث میشود فرد برای مدت طولانیتری احساس سیری کند، بدون اینکه به کافئین و قند اضافی نیاز داشته باشد.
- ورزش: فعالماندن بهطور طبیعی سطح انرژی را افزایش میدهد، خلقوخو را بهبود میبخشد و بهطور کلی احساس بهتری ایجاد میکند.
نتیجهگیری نهایی
نوشیدنیهای انرژیزا شاید یک محرک سریع و در دسترس باشند، اما خطرات سلامتی آنها این مزیت موقت را توجیه نمیکند. این نوشیدنیها با مقادیر سرسامآور کافئین، قند بیش از حد و ترکیبات پنهان، بههیچوجه سالم محسوب نمیشوند. در نهایت، ترجیحدادن سلامتی به راهحلهای عجولانه، همواره بهترین رویکرد است.
راههای بسیار دیگری برای افزایش نشاط وجود دارد که نه تنها انرژی را تقویت میکنند، بلکه برای بدن مفید و مغذی نیز هستند.
منبع: https://health.clevelandclinic.org/are-energy-drinks-bad-for-you
