نرمی استخوان (راشیتیسم) یک اختلال اسکلتی است که در اثر کمبود ویتامین D، کلسیم یا فسفات ایجاد میشود. این مواد مغذی برای رشد استخوانهای قوی و سالم ضروری هستند.
افراد مبتلا به نرمی استخوان ممکن است استخوانهای ضعیف و نرم، توقف رشد و در موارد شدید، ناهنجاریهای اسکلتی داشته باشند.
ویتامین D به بدن شما در جذب کلسیم و فسفات از رودهها کمک میکند. شما میتوانید ویتامین D را از محصولات غذایی مختلفی ازجمله شیر، تخممرغ و ماهی دریافت کنید. بدن شما همچنین هنگام قرارگرفتن در معرض نور خورشید، این ویتامین را تولید میکند.
کمبود ویتامین D حفظ سطوح کافی کلسیم و فسفات را برای بدن شما دشوار میسازد. هنگامی که این اتفاق میافتد، بدن شما هورمونهایی تولید میکند که باعث آزادشدن کلسیم و فسفات از استخوانها میشوند. زمانی که استخوانهای شما فاقد این مواد معدنی باشند، ضعیف و نرم میشوند.
نرمی استخوان بیشتر در کودکان بین ۶ تا ۳۶ ماهه شایع است. کودکان در بیشترین معرض خطر ابتلا به نرمی استخوان قرار دارند زیرا هنوز در حال رشد هستند. کودکان ممکن است در صورتی که در منطقهای با نور کم خورشید زندگی کنند، رژیم گیاهخواری داشته باشند یا فرآوردههای لبنی مصرف نکنند، ویتامین D کافی دریافت نکنند. در برخی موارد، این بیماری ارثی است.
چه کسانی در معرض خطر ابتلا به نرمی استخوان هستند؟
عوامل افزایندۀ خطر ابتلا به نرمی استخوان عبارتند از:
سن
نرمی استخوان بیشتر در کودکان بین ۶ تا ۳۶ ماهه شایع است. در این دورۀ زمانی، کودکان معمولاً رشد سریعی را تجربه میکنند. این زمانی است که بدن آنها برای تقویت و رشد استخوانهایشان به بیشترین میزان کلسیم و فسفات نیاز دارد.
رژیم غذایی
اگر رژیم گیاهخواری دارید که شامل ماهی، تخممرغ یا شیر نیست، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به نرمی استخوان قرار دارید. همچنین اگر در هضم شیر مشکل دارید یا به قند شیر (لاکتوز) حساسیت دارید، در معرض خطر بیشتری هستید. نوزادانی که فقط با شیر مادر تغذیه میشوند نیز ممکن است دچار کمبود ویتامین D شوند. شیر مادر به اندازۀ کافی ویتامین D برای پیشگیری از نرمی استخوان ندارد.
رنگ پوست
کودکان آفریقاییتبار، جزایر اقیانوس آرام و خاورمیانهایتبار به دلیل داشتن پوست تیره، در معرض بیشترین خطر ابتلا به نرمی استخوان قرار دارند. پوست تیره به اندازۀ پوست روشن به نور خورشید واکنش نشان نمیدهد، بنابراین ویتامین D کمتری تولید میکند.
موقعیت جغرافیایی
بدن ما هنگام قرارگرفتن در معرض نور خورشید ویتامین D بیشتری تولید میکند، بنابراین اگر در منطقهای نهچندان آفتابی زندگی میکنید، بیشتر در معرض خطر نرمی استخوان هستید. همچنین اگر در ساعات روز در فضای بسته کار میکنید، در معرض خطر بیشتری قرار دارید.
ژنها
یک نوع از نرمی استخوان میتواند ارثی باشد. این بدان معناست که این اختلال از طریق ژنهای شما منتقل میشود. این نوع نرمی استخوان، که نرمی استخوان ارثی نامیده میشود، از جذب فسفات توسط کلیههای شما جلوگیری میکند.
علائم نرمی استخوان چیست؟
علائم نرمی استخوان عبارتند از:
- درد یا حساسیت در استخوانهای بازوها، پاها، لگن یا ستون فقرات
- توقف رشد و قد کوتاه
- شکستگی استخوان
- گرفتگی عضلات
- ناهنجاریهای دندانی، مانند:
- تأخیر در تشکیل دندان
- سوراخ در مینای دندان
- آبسهها
- نقص در ساختار دندان
- افزایش تعداد پوسیدگیها
- ناهنجاریهای اسکلتی، ازجمله:
- جمجمۀ بدشکل
- پای پرانتزی، یا پاهایی که به بیرون خم شدهاند
- برجستگی در قفسۀ سینه
- جناغ سینۀ برجسته
- ستون فقرات خمیده
- ناهنجاریهای لگن
اگر کودک شما علائم نرمی استخوان را نشان میدهد، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید. اگر این اختلال در دوران رشد کودک درمان نشود، ممکن است کودک در بزرگسالی قد بسیار کوتاهی داشته باشد. همچنین اگر این اختلال درمان نشود، ناهنجاریها میتوانند دائمی شوند.
نرمی استخوان چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک شما ممکن است بتواند با انجام معاینۀ فیزیکی، نرمی استخوان را تشخیص دهد. او با فشار دادن ملایم استخوانها، حساسیت یا درد در آنها را بررسی میکند. پزشک همچنین ممکن است آزمایشهای خاصی را برای کمک به تشخیص نرمی استخوان تجویز کند، ازجمله:
- آزمایش خون برای اندازهگیری سطح کلسیم و فسفات در خون
- عکسبرداری با اشعۀ ایکس از استخوان برای بررسی ناهنجاریهای استخوانی
در موارد نادر، بیوپسی (نمونهبرداری) از استخوان انجام میشود. این روش شامل برداشتن بخش بسیار کوچکی از استخوان است که برای تجزیه و تحلیل به آزمایشگاه فرستاده میشود.
نرمی استخوان چگونه درمان میشود؟
درمان نرمی استخوان بر جایگزینی ویتامین یا مادۀ معدنیِ ازدسترفته در بدن تمرکز دارد. این کار بیشتر علائم مرتبط با نرمی استخوان را از بین میبرد. اگر کودک شما کمبود ویتامین D دارد، پزشک احتمالاً از او میخواهد که در صورت امکان، قرارگرفتن در معرض نور خورشید را افزایش دهد. همچنین او را تشویق به مصرف محصولات غذایی سرشار از ویتامین D، مانند ماهی، جگر، شیر و تخممرغ خواهد کرد.
مکملهای کلسیم و ویتامین D نیز میتوانند برای درمان نرمی استخوان استفاده شوند. در مورد دوز صحیح از پزشک خود سؤال کنید، زیرا ممکن است بر اساس سن و جثۀ کودک متفاوت باشد. مصرف بیش از حد ویتامین D یا کلسیم میتواند خطرناک باشد.
اگر کودک به ناهنجاریهای اسکلتی مبتلا باشد، ممکن است برای قرارگیری صحیح استخوانهایش در حین رشد، به بریس (آتل) نیاز داشته باشد. در موارد حاد، ممکن است کودک به جراحی اصلاحی نیاز داشته باشد.
برای نرمی استخوان ارثی، ترکیبی از مکملهای فسفات و مقادیر بالای نوع خاصی از ویتامین D برای درمان بیماری مورد نیاز است.
پس از درمان نرمی استخوان چه انتظاری میتوان داشت؟
افزایش سطح ویتامین D، کلسیم و فسفات به اصلاح این اختلال کمک میکند. بیشتر کودکان مبتلا به نرمی استخوان در حدود یک هفته بهبودی را مشاهده میکنند.
ناهنجاریهای اسکلتی اغلب در صورتی که نرمی استخوان در سنین پایین کودک اصلاح شود، با گذشت زمان بهبود یافته یا از بین میروند. با اینهمه، اگر این اختلال در دوران رشد کودک درمان نشود، ناهنجاریهای اسکلتی میتوانند دائمی شوند.
چگونه میتوان از نرمی استخوان پیشگیری کرد؟
بهترین راه برای پیشگیری از نرمی استخوان، داشتن رژیم غذایی حاوی مقادیر کافی کلسیم، فسفر و ویتامین D است. افراد مبتلا به اختلالات کلیوی باید سطح کلسیم و فسفات خود را بهطور منظم توسط پزشک کنترل کنند.
نرمی استخوان همچنین با قرارگرفتن متوسط در معرض نور خورشید قابل پیشگیری است. به استناد نظام خدمات درمانی ملی انگلستان (NHS)، برای پیشگیری از نرمی استخوان، تنها کافی است دستها و صورت خود را چند بار در هفته در ماههای بهار و تابستان در معرض نور خورشید قرار دهید.
بیشتر بزرگسالان به اندازۀ کافی در معرض نور خورشید قرار میگیرند. توجه به این نکته مهم است که نور بیش از حد خورشید میتواند به پوست شما آسیب برساند و برای جلوگیری از سوختگی و آسیب پوستی باید از کرم ضدآفتاب استفاده کرد. گاهی اوقات، استفاده از کرم ضدآفتاب میتواند از تولید ویتامین D توسط پوست شما جلوگیری کند، بنابراین مصرف غذاهای حاوی ویتامین D یا مصرف مکملهای ویتامین D مفید است. این اقدامات پیشگیرانه میتوانند به طور قابل توجهی خطر ابتلا به نرمی استخوان را کاهش دهند.
منبع:
https://www.healthline.com/health/rickets#prevention
