سندرم دست بیگانه میتواند این احساس را ایجاد کند که شخص دیگری حرکات دست شما را کنترل میکند. دست ممکن است فعالیتهای هدفمندی را انجام دهد که شما به آن دستور نمیدهید، مانند گرفتن اشیاء یا بستن دکمۀ پیراهن. این اتفاق میتواند پس از آسیب مغزی یا جراحی مغز یا با برخی بیماریهای خاص رخ دهد. این بیماری در برخی موارد طولانیمدت نیست، اما در برخی دیگر میتواند تا سالها ادامه یابد.
بررسی اجمالی
سندرم دست بیگانه زمانی رخ میدهد که دست یا بازو مستقل از سایر قسمتهای بدن عمل میکند. ممکن است احساس کنید دستتان مغز خودش را دارد. در موارد نادر این بیماری میتواند پاها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در این وضعیت، شما کنترلی بر آنچه دستتان انجام میدهد ندارید. دست شما به دستورات شما پاسخ نمیدهد و اقدامات یا حرکات غیرارادی انجام میدهد.
دست ممکن است بلند شود و در هوا معلق بماند. ممکن است اشیاء را بگیرد و رها نکند. دست میتواند اقدامات قبلاً تکمیلشده را خنثی کند، مانند بازکردن گرۀ کفشهایتان پس از اینکه تازه آنها را بستهاید. پای شما نیز ممکن است بهطور غیرارادی حرکت کند یا قدم بردارد.
این پدیده میتواند یک تجربۀ وحشتناک باشد. ممکن است احساس کنید وارد یک فیلم ترسناک شدهاید و شخص دیگری این قسمت از بدن شما را کنترل میکند.
سندرم دست بیگانه میتواند با چندین بیماری زمینهای یا آسیب و همچنین پس از برخی از انواع جراحی مغز رخ دهد.
این بیماری شایع نیست. ممکن است بشنوید که پزشک از آن با عنوان سندرم اندام بیگانه یا «سندرم دکتر استرنجلاو» (به نام شخصیتی در فیلمی به همین نام در سال ۱۹۶۴) یاد کند.
انواع سندرم دست بیگانه کدامند؟
پنج نوع سندرم دست بیگانه وجود دارد:
- دیسپراکسی تشخیصی (تضاد بین دو دست): یکی از دستها مستقل از دیگری عمل میکند.
- سمپتوم دست بیگانه: شما معتقدید دستتان مال خودتان نیست.
- سندرم دست آنارشیک: دست شما کاری را انجام میدهد که هیچ کنترلی روی آن ندارید.
- دست اضافی: احساس میکنید یک اندام اضافی دارید.
- دست معلق: دست شما بهخودیخود بلند میشود.
علائم سندرم دست بیگانه چیست؟
علائم سندرم دست بیگانه متفاوت است، اما میتواند شامل اقدامات یا وظایف غیرارادی زیر باشد که یکی از دو دست خارج از کنترل شما انجام میدهد:
- لمس قسمتهایی از بدن، لباس، اشیاء و غیره.
- نگهداشتن اشیاء و عدم توانایی در رهاکردن آنها.
- بلندکردن دست.
- تکاندادن یا حرکتدادن انگشتان.
- مشکل در انجام وظایف با استفاده از هر دو دست.
- راهرفتن یا قدم برداشتن (اگر پا را تحت تأثیر قرار دهد).
ممکن است سعی کنید با یک دست چراغ را روشن کنید و دست بیمار آن را خاموش کند. دست بیمار ممکن است یک شیء را بردارد و شما نیاز داشته باشید از دست سالم خود برای جداکردن آن شیء استفاده کنید. ممکن است در حال خواندن کتاب باشید و دست بیمار شما از روی جلد بلند شده و در هوا طوری قرار بگیرد که انگار بالای سر شما شناور است. دست بیمار میتواند مکرراً به شما سیلی بزند و بهطور بالقوه باعث آسیب شود.
علائم دیگری که ممکن است با سندرم دست بیگانه همراه باشند عبارتند از:
- ضعف در بازو یا پا.
- مشکل در صحبتکردن (آفازی).
- مشکل در شناسایی اشیاء لمسشده و دیدهشده (آنومی).
- مشکل در خواندن و نوشتن (در حالی که قبلاً قادر بودهاید).
سندرم دست بیگانه کدام دست را تحت تأثیر قرار میدهد؟
دست بیمار بسته به محل ضایعه یا آسیب در مغز شما متفاوت است، بهعنوان مثال:
- لوب پیشانی داخلی چپ: دست راست
- جسم پینهای (کورپوس کالوزوم): دست چپ
- لوب آهیانهای راست: دست چپ
چه چیزی باعث سندرم دست بیگانه میشود؟
ضایعه یا آسیب به یکی از نواحی زیر در مغز باعث سندرم دست بیگانه میشود:
- جسم پینهای (کورپوس کالوزوم): وسط مغز بین نیمکرۀ راست و چپ.
- ناحیه آهیانهای (پریتال): قسمت بالایی و پشتی مغز، زیر تاج جمجمه.
- ناحیه پیشانی (فرونتال): قسمتی از مغز که پشت پیشانی قرار دارد.
چه بیماریهایی باعث سندرم دست بیگانه میشوند؟
چندین بیماری میتوانند منجر به سندرم دست بیگانه شوند، ازجمله:
- آلزایمر
- تومور مغزی
- سندرم کورتیکوبازال
- بیماری کروتسفلد-جاکوب
- خونریزی داخل جمجمهای
- اورای میگرنی
- اسکلروز چندگانه (اماس)
- بیماری پارکینسون
- سندرم پری-رومبرگ
- هماتوم سابدورال
عوامل افزایشدهندۀ خطر ابتلا به سندرم دست بیگانه کدامند؟
اگر بیماریای داشته باشید که موارد زیر را هدف قرار دهد، ممکن است بیشتر در معرض خطر ابتلا به سندرم دست بیگانه باشید:
- سلولهای عصبی (تخریب عصبی یا نورودژنراسیون)
- پوشش محافظ (میلین) اطراف سلولهای عصبی (دمیلیناسیون)
- پروتئینهای پریون (بیماری پریون)
بیشتر موارد سندرم دست بیگانه بزرگسالان را تحت تأثیر قرار میدهد، اما میتواند کودکان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
عوارض سندرم دست بیگانه چیست؟
اقدامات غیرارادی میتواند تأثیر عمدهای بر احساس شما نسبت به بدن و سلامت روانتان داشته باشد. هنگامی که نمیتوانید اقدامات بخشی از بدن خود را تنظیم کنید، ممکن است دیگر دست یا اندام بیمار را متعلق به خودتان تلقی نکنید. این امر میتواند باعث موارد زیر شود:
- افسردگی
- اضطراب
- ترس یا پارانویا
علاوه بر این، سندرم دست بیگانه میتواند باعث آسیب شود. دست بیمار ممکن است اشیایی را بگیرد که نباید لمس کنید، مثلاً یک تابه داغ یا یک تیغه چاقوی تیز. همچنین ممکن است با یک حرکت سیلیزدن یا مشتزدن به خودتان آسیب فیزیکی وارد کنید.
سندرم دست بیگانه چگونه درمان میشود؟
پزشک ممکن است گزینههای درمانی را برای مدیریت هرگونه بیماری زمینهای یا کاهش علائم سندرم دست بیگانه ارائه دهد، مانند:
- دارو: میتوان حرکات غیرارادی را با داروهای ضدتشنج یا عوامل مسدودکنندۀ عصبی-عضلانی درمان کرد. بسته به علائمی که تجربه میکنید، داروهای دیگر نیز ممکن است تجویز شود.
- تزریق سم بوتولینوم: سم بوتولینوم (بوتاکس) میتواند بهطور موقت از حرکت عضلات در ناحیهای از بدن شما جلوگیری کند. این میتواند به حرکات غیرارادی کمک کند، اما درمان مکرر پس از چند ماه ضروری است.
- درمان با جعبۀ آینه: آینه میتواند توهمی ایجاد کند تا مغز شما را متقاعد کند که یکی از اندامهای شما بهطور ارادی حرکت کرده و تحت کنترل شماست.
- حواسپرتی: اگر دست بیمار اغلب اشیاء را میگیرد، میتوانید یک توپ یا جسم نرم را در دسترس قرار دهید تا حواس آن را پرت کنید. همچنین میتوانید این دست را در جیب قرار دهید تا از هرگونه اقدام پیشبینینشده جلوگیری کنید.
آیا درمانی برای سندرم دست بیگانه وجود دارد؟
هیچ درمان شناختهشدهای برای سندرم دست بیگانه در دسترس نیست.
سندرم دست بیگانه چقدر طول میکشد؟
مدت زمان این پدیده از فردی به فرد دیگر متفاوت است. کوتاهترین مورد گزارششده ۳۰ دقیقه طول کشیده است. گزارشهای دیگر خاطرنشان میکنند که سندرم دست بیگانه میتواند از چند روز تا چند سال طول بکشد. درمان میتواند به شما در مدیریت علائم و بهبود سلامت روانتان کمک کند.
زندگی با (بیماری)
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
اگر حرکات غیرارادی را تجربه میکنید، با یک پزشک تماس بگیرید. در برخی موارد نادر، سندرم دست بیگانه میتواند نشاندهندۀ سکتۀ مغزی باشد. اگر علائمی شبیه سکتۀ مغزی (ضعف یکطرفه، تغییرات بینایی، گیجی و غیره) را تجربه میکنید، با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید.
چه سؤالاتی باید از پزشک خود بپرسم؟
- چه چیزی باعث این بیماری شده است؟
- چه گزینههای درمانی را توصیه میکنید؟
- آیا درمان عوارض جانبی دارد؟
- چگونه میتوانم سلامت روان خود را بهبود بخشم؟
- چگونه میتوانم حواس دست آسیبدیده خود را پرت کنم؟
منبع:
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/alien-hand-syndrome
